به گزارش ساعت 25، مقامات بهداشتی فرانسه نخستین فرد مبتلا به ویروس شاموندا را شناسایی کردند؛ ویروسی که پیش از این عمدتاً در دام‌ها شناسایی می‌شد. قرد مبتلا به ویروس شاموندا که به‌شدت دچار ضعف سیستم ایمنی بود، اوایل اکتبر درگذشت. با این حال، مقامات فرانسوی و سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده‌اند که بر اساس اطلاعات فعلی، ویروس شاموندا خطری برای عموم مردم ندارد و نباید نگران آن بود. در ادامه با ویژگی های ویروس شاموندا بیشتر آشنا شوید.
ویروس شاموندا چیست؟
ویروس شاموندا (Shamonda virus) از گروه ارتوبونی‌ویروس‌هاست و عمدتاً از طریق گزش حشرات ریز خون‌خوار موسوم به پشه‌های خاکی یا پشه‌ریزه‌های جنس Culicoides منتقل می‌شود. این حشرات ناقل برخی بیماری‌های ویروسی در دام‌ها هستند.
این ویروس نخستین بار در سال ۱۹۶۵ در نیجریه از گاو جدا شد و در دهه‌های بعد، مواردی از حضور آن در بخش‌هایی از آفریقا و آسیا، از جمله ژاپن، گزارش شد. تا پیش از گزارش اخیر فرانسه، مورد تأییدشده‌ای از ابتلای انسان به این ویروس ثبت نشده بود.
نخستین بیمار مبتلا به ویروس شاموندا در فرانسه چه شرایطی داشت؟
بر اساس گزارش مقام‌های فرانسوی، بیمار در منطقه لیون تحت درمان یک بیماری جدی قرار داشت و سیستم ایمنی بدنش به‌شدت تضعیف شده بود. او اوایل اکتبر جان باخت و ابتلایش به ویروس شاموندا پس از بررسی‌های پزشکی شناسایی شد.
مقام‌های بهداشتی گفته‌اند عوارض عصبی مشاهده‌شده در این بیمار، به احتمال زیاد با عفونت ارتباط داشته است؛ با این حال، بررسی‌ها برای روشن‌شدن نقش دقیق ویروس در وضعیت بیمار و علت مرگ ادامه دارد.
احتمال می‌رود بیمار در شرق فرانسه و بر اثر گزش حشره ناقل آلوده شده باشد؛ منطقه‌ای که ویروس در فصل بهار و تابستان در میان دام‌ها گردش داشته است. با این وجود، مسیر انتقال هنوز به‌طور قطعی تأیید نشده است.
آیا ویروس شاموندا برای انسان خطرناک است؟
شناسایی نخستین مورد انسانی، پرسش‌هایی درباره توانایی ویروس شاموندا برای آلوده‌کردن انسان ایجاد کرده است؛ اما یک مورد به‌تنهایی به معنای آغاز شیوع گسترده یا انتقال آسان ویروس میان انسان‌ها نیست.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که با توجه به اطلاعات موجود و شناخت فعلی از ویروس‌های نزدیک به شاموندا، این مورد منفرد به نظر می‌رسد و احتمال گسترش گسترده آن در شرایط فعلی پایین است. مقام‌های فرانسوی نیز تاکنون خطری برای سلامت عمومی شناسایی نکرده‌اند.
با این حال، چون اطلاعات درباره احتمال ابتلای انسان به این ویروس محدود است، متخصصان همچنان در حال بررسی شرایط ابتلا و ویژگی‌های عفونت هستند. وضعیت افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند نیز از جمله موضوعاتی است که به بررسی بیشتر نیاز دارد.
علائم ویروس شاموندا در دام‌ها چیست؟
گاوها مهم‌ترین میزبان شناخته‌شده این ویروس هستند، اما آلودگی در حیواناتی مانند گوسفند، بز، اسب و آلپاکا نیز گزارش شده است.
علائم گزارش‌شده در دام‌های آلوده می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- تب و بی‌حالی
- ضعف و کاهش اشتها
- اسهال
- افت تولید شیر در گاوهای شیری
- مشکلات تولیدمثلی، از جمله سقط جنین و ناهنجاری‌های جنینی در برخی موارد
شدت و پیامدهای بیماری ممکن است با توجه به گونه حیوان و نوع ویروس متفاوت باشد. درباره برخی موارد گزارش‌شده در اروپا، هنوز تحقیقات برای مشخص‌شدن دامنه کامل عوارض ادامه دارد.
ویروس شاموندا چگونه در اروپا گسترش پیدا کرد؟
در سال ۲۰۲۶، حضور ویروس‌های مرتبط با شاموندا در دام‌های بخش‌هایی از اروپای غربی، از جمله آلمان، سوئیس و فرانسه، توجه پژوهشگران را جلب کرد. بررسی‌های ژنتیکی نشان داد برخی از این ویروس‌ها شباهت زیادی به شاموندا دارند؛ با این حال، یافته‌های مربوط به دام‌ها لزوماً به این معنا نیست که تمام سویه‌های شناسایی‌شده یکسان هستند.
گزارش‌های دامپزشکی از شناسایی ویروس در کشورهای اروپایی بیشتری نیز حکایت دارند. دانشمندان در حال بررسی مسیر ورود ویروس، نقش حشرات ناقل و عواملی هستند که ممکن است به استقرار آن در مناطق جدید کمک کرده باشند.
تغییرات دمایی و جابه‌جایی دام‌ها و حشرات در مناطق مختلف از جمله عواملی هستند که در بررسی گسترش بیماری‌های ناقل‌زاد اهمیت دارند؛ اما مسیر دقیق ورود و انتشار سویه‌های شناسایی‌شده در اروپا همچنان نیازمند بررسی است.
آیا واکسن یا درمانی برای ویروس شاموندا وجود دارد؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی مقام‌های دامپزشکی فرانسه، در حال حاضر واکسن تجاری تأییدشده‌ای برای ویروس شاموندا در دسترس نیست و درمان اختصاصی شناخته‌شده‌ای نیز برای حذف ویروس از بدن دام آلوده وجود ندارد. مراقبت دامپزشکی می‌تواند برای کنترل علائم و پیگیری عوارض احتمالی انجام شود.
کاهش محل‌های تجمع آب و مواد آلی مرطوب، کنترل حشرات ناقل و رعایت اقدامات پیشگیرانه هنگام جابه‌جایی دام‌ها از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به کاهش احتمال انتقال در دامداری‌ها کمک کند.
در مورد انسان‌ها نیز هنوز شواهد کافی برای تعیین دقیق خطر ابتلا، پیامدهای بیماری و راه‌های اختصاصی پیشگیری وجود ندارد. به همین دلیل، بررسی مشترک متخصصان سلامت انسان، دام و محیط‌زیست اهمیت دارد.
آیا مردم باید نگران ویروس شاموندا باشند؟
در حال حاضر، مقام‌های فرانسوی و سازمان جهانی بهداشت خطری برای عموم مردم شناسایی نکرده‌اند و مورد گزارش‌شده در فرانسه به‌عنوان یک اتفاق استثنایی در فردی با ضعف شدید سیستم ایمنی بررسی می‌شود.
با این حال، نخستین ابتلای ثبت‌شده انسان نشان می‌دهد که شناخت علمی درباره این ویروس هنوز کامل نیست. ادامه بررسی‌های آزمایشگاهی و اپیدمیولوژیک می‌تواند مشخص کند که این مورد تا چه اندازه استثنایی بوده و آیا ویروس‌های در گردش در اروپا ظرفیت ایجاد عفونت انسانی دیگری را دارند یا خیر.
منابع خبری: گزارش‌های رویترز، سازمان جهانی بهداشت (WHO)، مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماری‌ها (ECDC) و سازمان جهانی بهداشت دام (WOAH).